سلام !!kvasthexa.gif : 95 par 90 pixels. خوبین دیگه ؟؟ showersmile.gif : 41 par 51 pixels.

این پستم که پست اول علوم اجتماییه announcement.gif : 179 par 43 pixels.

حتما برین ادامه مطلب santasmiley.gif : 182 par 43 pixels.

قاره ی آفریقا از نظر وسعت، سومین خشکی بزرگ جهان است. در این قاره شگفت انگیزترین پدیده های طبیعی همچون وسیع ترین بیابان ها یعنی صحرای بزرگ آفریقا، جنگل های انبوه و انواع گوناگون جانوران ورودهای پرآب وجود دارد.

موقعیت:

به نقشه توجه کنید. قاره ی آفریقا بین کدام یک از اقیانوس ها قرار گرفته است؟ این قاره ی ا ز کدام طرف به قاره های آسیا و اروپا متصل شده است؟ همان طور که دیدید، قاره ی آفریقا از سواحل دریای مدیترانه تا دماغه ی امیدنیک امتداد یافته است. آفریقا به وسیله دریای مدیترانه از اروپا به وسیله دریای سرخ از آسیا جدا شده است. اما این فاصله هیچ گاه موجب جدایی مردم این سه قاره ا ز یک دیگر نبوده است.

ناهمواری های آفریقا:

آفریقا فلاتی وسیع و کم ارتفاع است و در آن چین خوردگی ها و کوه های بلند کمتر دیده می شود.به نقشه، ناهمواری های آفریقا دقت کنید. آیا می دانید تنها چین خوردگی مهم آفریقا در شمال غربی این قاره چه نام دارد؟ قله های مرتفع آفریقا کلیمانجارو (۵۹۰۰) متر و کنیا(۵۲۰۰) متر را روی نقشه پیدا کنید.

آفریقا سرزمین گسله ها و شکستگی ها: در شرق آفریقا، دریاچه های زیادی وجود دارد که از مناظر زییابیی برخوردارند. علت تشکیل این دریاچه ها ، اغلب فرونشستن زمین یا شکستگی های بزرگ در پوسته ی زمین بوده است. به این شکستگی های پوسته ی زمین گسل می گویند. گودال هایی که بر اثر شکست ها پدیدار می شوند از آب پر شده و دریاچه ها را به وجود می آورند. این شکستگی ها یا گسل ها همچنین باعث به وجود آمدن آبشارها و تنداب های بسیار در آفریقا شده است.

کناره های بدون بریدگی: به سواحل این قاره دقت کنید.چه تفاوتی با سواحل قاره ی ا سیا دارد؟ همان طور که می بینید بیشتر سواحل و کناره های آفریقا صاف و بدون بریدگی (خلیج) است. به همین جهت، کناره های این قاره برای پهلو گرفتن کشتی ها و ساختن بندرها چندان مناسب نیست.

جلگه های آفریقا:

رودهای نیل ، کنگو، نیجر، ارانژ و زامبز در مسیر خود به خصوص در جاهایی که به دریا می ریزند، آبرفت های خود را گسترده و جلگه ها و دلتاهایی ایجاد کرده اند.

فعالیت :
۱ – باتوجه به راهنمای نقشه تمام پدیده های طبیعی را روی نقشه بنویسید.

۲ – اگر بخواهید با کشتی از آب های اقیانوس هند به بندر العیون در کنار اقیانوس اطلس سفر کنید و کوتاه ترین مسیر را انتخاب کنید از کدام مسیرها و مکان ها باید بگذرد؟ نام ببرید.

تنگه باب المندب ، دریای سرخ، کانال سوئز، دریای مدیترانه، تنگه جبل الطارق ، بندرالعیون

۳ – خط استوا از کجای آفریقا عبور می کند؟ نام مدار رأس السرطان و رأس الجدی را روی نقشه بنویسید.

خط استوا تقریباً از وسط قاره ی ا فریقا می گذرد

۴ – چرا کناره های آفریقا برای پهلو گرفتن کشتی و ساختن بندر چندان مناسب نیست؟

سواحل کناره های آفریقا صاف و بدون بریدگی (خلیج) است.

۵- نام طویل ترین رود جهان که در قاره ی آفریقا جریان دارد، چیست؟

رود نیل

درس دهم : آفریقای سبز کجاست؟ آفریقای خشک کجاست؟

آفریقا قاره ای گرم و بدون زمستان است.
می دانید که خط استوا تقریباً از وسط قاره ی ا فریقا می گذرد. چون خورشید در طول سال در مناطق استوایی و اطراف آن تا مدار رأس السرطان و رأس الجدی تقریباً عمود می تابد، به همین سبب ، آفریقا قاره ای با آب و هوای گرم است و در بیشتر قسمت های آن زمستان دیده نمی شود.
به شکل شماره ۳۵ توجه کنید.

خط استوا و اطراف آن دارای آب و هوای گرم و مرطوب است. در این منطقه، باران فراوان می بارد اما هر چه از منطقه ی استوایی به سمت شمال یا جنوب آفریقا پیش برویم، از میزان رطوبت و باران کاسته شده و کم کم به آب و هوای گرم و خشک تبدیل می شود. این نوع آب و هوا در صحرای بزرگ آفریقا در شمال و در بیابان کالاهاری در جنوب دیده می شود.
شمال آفریقا در مجاورت دریای مدیترانه و بخش هایی از جنوب آفریقا آب و هوای معتدل مدیترانه ای دارد. در کوهستآن های بلند آفریقا نیز آب و هوای کوهستانی مشاهده می شود.

پوشش گیاهی

پوشش گیاهی در آفریقا به آب و هوا و به خصوص میزان ریزش باران بستگی دارد. انواع مهم پوشش گیاهی قاره ی ا فریقا عبارت اند از :
جنگل های انبوه گرمسیری: در مجاورت خط استوا و به ویژه حوضه ی رود کنگو، گرمای شدید و باران های فراوان، جنگل های انبوهی به وجود آورده است. در این منطقه رشد گیاهان هرگز متوقف نمی شود. به این قسمت آفریقای سبز می گویند.

ساوان: هر چه از بخش جنگل های انبوه به طرف شمال یا جنوب پیش برویم، از میزان بارندگی کاسته می شود و به منطقه ای می رسیم که دارای دو فصل بارانی و خشک است. این منطقه محل رویش علفزارهای بلند(ساوان) در آفریقاست. ساوان پوشش گیاهی از علف های بلند است که در بین آن ها در ختچه های پراکنده دیده می شود.
علفزارهای ساوان در فصل پر باران خیلی سریع رشد می کنند و سرسبز می شوند و کشاورزی رواج می یابد ولی وقتی فصل بارانی پایان می یابد، زمین و درختان، سرسبز خود را از دست می دهند.
در ساوان های آفریقا، علف خوار و گوشت خوار تنومند چون فیل، زرافه ، گورخر آفریقایی، شیر و ببر زندگی می کنند. برای حفظ نسل این جانوران ، مناطق بزرگ حفاظت شده ای احداث کرده اند که شکار در آن ها ممنوع است.

استپ بیابانی : در شمال و جنوب ساوان، به علت کمی ریزش باران، به مناطق بیابانی می رسیم. بیابآن ها در نیم کره ی شمالی وسعت بیشتری دارد و اغلب زمین ها برهنه از پوشش گیاهی است. البته در حاشیه ی این بیابآن ها و نیز برخی از نواحی بخش های آن استپ دیده می شود.

فعالیت :
۱ – چرا آفریقا قاره ای گرم و بی زمستان است.

خط استوا تقریباً از وسط قاره ی ا فریقا می گذرد و چون خورشید در طول سال در مناطق استوایی و اطراف آن تا مدار رأس السرطان و رأس الجدی تقریباً عمود می تابد به همین دلیل آفریقا قاره ای با آب و هوای گرم است و در بیشتر قسمت های آن زمستان دیده نمی شود.

۲ – هر یک از پوشش های گیاهی زیر مربوط به کدام نواحی است؟
ساوان ، جنگل های انبوه گرمسیری، استپ

- ناحیه ای که در آن باران کم و تبخیر شدید است : استپ
- حوضه رود کنگو در مجاورت استوا: جنگل های انبوه گرمسیری
- ناحیه ای که دارای یک فصل بارانی و یک فصل خشک است : ساوان

۳ – در مقابل عبارت صحیح، حرف «ص» و در مقابل عبارت غلط، حرف «غ» بگذارید.

وسعت بیابآن ها در شکل آفریقا بیشتر است. (صحیح)
در مجاورت استوا گرما شدید است و باران کمی می بارد (غلط)

جمعیت: یک باردیگر به نمودار مقایسه ای جمعیت قاره ها در درس ششم توجه کنید. هر چند جمعیت آفریقا نسبت به وسعت آن کم است اما چون زاد و ولد در این قاره زیاد است، روزبروز بر تعداد جمعیت آن افزوده می شود.
در طول سالیان دراز، عواملی چون وقوع جنگهای داخلی، عدم رعایت بهداشت، شیوع بیماری های مختلف، خشک سالی های پی در پی و کمبود مواد غذایی از افزایش جمعیت در این قاره جلوگیری کرده است.

به نقشه ی پراکندگی جمعیت در قاره ی ا فریقا توجه کنید. آیا جمعیت در همه جای آفریقا یک سان پراکنده شده است؟ آیا بخش های وسیعی از آفریقا کم جمعیت یا خالی از جمعیت است ؟ کدام نواحی ؟
نژاد: بیشتر مردم آفریقا از نژاد سیاه هستند. مردم شمال صحرای بزرگ آفریقا و بخش کوچکی از جنوب این قاره سفید پوست اند.
زبان : مردم آفریقا یا به زبان کشورهایی که قبلاً تحت نفوذ و استعمار آن ها بوده اند( زبان فرانسوی، انگلیسی و …) یا به زبان های محلی خودشان صحبت می کنند ساکنان کشورهای شمال صحرای بزرگ آفریقا به زبان عربی حرف می زنند.

دین : بیشتر مردم کشورهای شمال آفریقا مسلمان اند. و مردم سایر مناطق آفریقا اغلب به دین مسیح یا مذاهب ابتدایی اعتقاد دارند.

فعالیت :
۱ – در گذشته چه عواملی از افزایش جمعیت و قاره ی ا فریقا جلوگیری می کرد؟

عواملی چون وقوع جنگ های داخلی ، عدم رعایت بهداشت، شیوع بیماریهای مختلف، خشک سالی های پی در پی و کمبود مواد غذایی از افزایش جمعیت در این قاره ی جلوگیری کرده است.

۲ – با استفاده از نقشه ی پراکندگی جمعیت (شکل ۳۸) نواحی پرجمعیت آفریقا و نواحی کم جمعیت را مشخص کنید.

حوضه ی رود کنگو : پرجمعیت
دره ی رود نیل : پرجمعیت
کناره های خلیج گینه :‌ پرجمعیت
صحرای بزرگ آفریقا : کم جمعیت
کناره های شمالی غربی : پرجمعیت
بیابان کالاهاری :‌کم جمعیت

۲- چه عواملی موجب تراکم جمعیت در دلتای رود نیل و پراکندگی جمعیت در صحرای آفریقا شده است؟

زمین های حاصلخیز، کشت محصولات مختلفی چون پنبه . آب و هوای معتدل کناره های رود نیل، موجب تراکم جمعیت در این ناحیه و در صحرای آفریقا به دلیل خشکسالی و گرمای شدید و نبود باران و خاک حاصلخیز شرایط زندگی بدتر است و در نتیجه جمعیت پراکنده تر هستند.

۴ – با استفاده از شکل ۴۱، چند کشور آفریقایی مسلمان را نام ببرید. کشورهای مسلمان آفریقا بیشتر در کدام بخش این قاره قرار دارند؟

لیبی، الجزایر، مصر، سودان، موریتانی ، …. شمالی

درس دوازدهم:
قاره ی آفریقا صادر کننده ی مواد اولیه معدنی و کشاورزی است

آفریقا از نظر منابع طبیعی قاره ای ثروتمند است. در این قاره معادن نفت، طلا، الماس، مس و نیز جنگل های عظیم فراوانی وجود دارد. اقتصاد ودرآمد آفریقا بیشتر بر پایه ی کشاورزی و دامپروری استوار است. از نظر کشاورزی محصولات استوایی گرمسیری چون قهوه، کاکائو، و کائوچو در این قاره تولید می شود و در دره ی نیل کشت پنبه رونق دارد. این محصولات معدنی و کشاورزی اکثراً به خارج از آفریقا صادر می شود؛ از این رو می توان گفت آفریقا بیشتر تأمین کننده ی مواد اولیه برای کارخانه ها و مراکز صنعتی دیگر کشورهای جهان است چون در خود آفریقا صنعت پیشرفت چندانی نکرده است.
قاره ی آفریقا سالیان دراز تحت نفوذ و استعمار کشورهای اروپایی قرار داشته و استعمارگران با غارت منابع و ثروتهای عظیم آن، مانع توسعه و پیشرفت کشورهای این قاره یشده اند.
امروزه همه ی کشورهای آفریقایی به استقلال رسیده و به عضویت سازمان ملل متحد درآمده اند. ملت های آفریقا امروز سعی می کنند موانع و مشکلات خود را حل کنند و به توسعه پیشرفت و بهبود شرایط زندگی دست یابند.
همان طور که خواندید، هر چند جمعیت آفریقا نسبت به وسعت آن کم است اما متأسفانه رشد جمعیت در این قاره بسیار سریع است و فقر و خشک سالی های پیاپی، مشکلات زیادی از جهت تأمین غذا، برای مردم این قاره فراهم کرده است.

جاذبه های گردشگری:

اهرام و سایر آثار باستانی مصر، سواحل شمالی آفریقا در کناره ی دریای مدیترانه، آداب و رسوم مردم و نیز پارک های ملی ( وحش) معروفی که در آفریقا وجود دارد، از جاذبه های جهانگردی این قاره ا ست.

فعالیت :
۱ – چه عامل مهمی سالیان دراز از پیشرفت و توسعه ی کشورهای آفریقایی جلوگیری کرده است؟

زیرا سالیان دراز تحت نفوذ و استعمار کشورهای اروپایی قرار داشته و استعمارگران با غارت منابع و ثروت های عظیم آن، مانع توسعه و پیشرفت کشورهای این قاره شده اند.

۲ – به نقشه ی مصور اقتصادی توجه کنید:
الف) معادن مهم قاره ی آفریقا را نام ببرید.
ب) چند نمونه از محصولات استوایی قاره ی آفریقا را نام ببرید.
پ) در اطراف دره ی نیل چه محصول مهمی به دست می آید؟

الف). زغال سنگ، طلا، الماس، مس
ب). کاکائو، بادام زمینی، قهوه، توتون، نیشکر
پ) پنبه

صحرای بزرگ آفریقا   

 

صحرای بزرگ آفریقا بزرگترین صحرای گرم جهان در شمال آفریقا با مساحتی حدود ۹ ملیون کیلومتر مربع و قدمتی معادل دو و نیم ملیون سال واقع شده است.

این صحرا از غرب به اقیانوس اطلس , از شمال به کوه‌های اطلس و دریای مدیترانه, دریای سرخ و مصر در شرق و از جنوب به سودان و درهٔ رود نیل محدود می‌‌شود. صحرای بزرگ آفریقا قاره را به دو قسمت شمال و منطقه زیر صحرا تقسیم می‌کند.انسان در لبه‌های صحرا به مدت ۵۰۰,۰۰ سال زیسته است.[نیاز به ذکر منبع] در طول آخرین دوره یخبندان این منظقه بسیار مرطوب تر بود، چیزی همانند وضعیت امروزی شرق آفریقا. آثار حکاکی انسان شامل جانوران آبی مثل کروکدیل در این محل یافت شده است.فسیل های دایناسور هم آثار دیگری است که کاوشگران در این بخش یافته اند.اما امروزه به جز نواحی کوچکی در اطراف درهٔ رود نیل و بخشهای مجزای کوچک دیگر, این ناحیه عاری از پوشش گیاهی سبز است.حدود دو و نیم ملیون نفر در این ناحیه زندگی می‌کنند که اکثرا مردمان کشورهای موریتانی,مراکش و الجزیره هستند.